Fehmi Büyükkaragöz: Sosyal güvenlik yardım değil, kazanılmış haktır
Eski Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) Eski Genel Müdürü Fehmi Büyükkaragöz, sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımda; emekli aylıklarına ilişkin değerlendirmesinde sosyal güvenlik sisteminin yardım temelli değil, prim esaslı bir hak sistemi olduğuna dikkat çekti.
“Sosyal güvenlik yardım değil, kazanılmış haktır”
Büyükkaragöz, sosyal güvenlik sisteminin temelinde “prim karşılığı hak” ilkesinin bulunduğunu belirterek, sosyal yardımların geçici ve bütçe imkânlarına bağlı uygulamalar olduğunu, emekli aylığının ise kalıcı ve hukuki bir hak niteliği taşıdığını ifade etti.
Emeklilerin yıllarca prim ödeyerek sistemin finansmanına katkı sunduğunu vurgulayan Büyükkaragoz, gelinen noktada emeklilerin yardım alan bir kesim gibi değerlendirilmesinin sosyal güvenlik mantığıyla örtüşmediğini kaydetti.
“Sorun yalnızca en düşük aylık değil”
Açıklamasında yalnızca en düşük emekli aylığına odaklanmanın sorunu çözmeyeceğini belirten Büyükkaragoz, yaklaşık 20 bin lira civarında aylık alan emeklilerle sınırlı bir değerlendirme yapılmasının eksik olacağını dile getirdi.
Yatırdığı prime göre daha yüksek emekli aylığı alması gerekirken milyonlarca emeklinin ciddi gelir kaybı yaşadığını ifade eden Büyükkaragoz, en düşük aylığa yönelik iyileştirmelerin prim-maaş dengesini zayıflattığını ve sistemde adalet tartışmalarını beraberinde getirdiğini söyledi.
“Aylık bağlama sistemi bekleneni veremiyor”
Mevcut emekli aylığı bağlama sisteminin sistemsel olarak beklenen sonucu üretmediğini belirten Büyükkaragoz, aylık bağlama oranlarının düşmesi, güncelleme katsayılarının yetersiz kalması ve ekonomik büyümeden emeklilerin sınırlı pay almasının gelirlerin zaman içinde aşınmasına yol açtığını ifade etti.
Bu durumun yalnızca alt gelir grubundaki emeklileri değil, yatırdığı prime göre hakkını alamadığını düşünen tüm emeklileri kapsadığını vurgulayan Büyükkaragoz, kapsamlı bir “intibak” düzenlemesinin zorunlu hale geldiğini kaydetti.
Çözüm önerileri
Büyükkaragöz, emekli aylıklarının kalıcı biçimde artırılmasının yolunun sistemin gelir tarafının güçlendirilmesinden geçtiğini belirterek şu başlıklara dikkat çekti:
Aylık bağlama sisteminin yeniden güncellenmesi
Prime esas yapının güçlendirilmesi
Emekli aylıklarında kapsamlı bir intibak düzenlemesi yapılması
Sigortalı sayısının artırılması
Gerçek ücret bildiriminin yaygınlaştırılması
“Çalıştıkça ve daha yüksek prim ödedikçe emekli aylığının anlamlı biçimde artacağını bilen bir çalışan, sistemin içinde kalmayı tercih eder” değerlendirmesinde bulunan Büyükkaragoz, sosyal yardım modelinin kalıcı çözüm olmayacağını, asıl meselenin sosyal güvenlik sistemini güçlendirmek olduğunu vurguladı.