Rüşvet Suçu Şikayet Süresi ve Dava Zamanaşımı
Rüşvet Suçu Şikayet Süresi ve Dava Zamanaşımı
Türk Ceza Kanunu'na göre, rüşvet suçunun şikayet süresi ve dava zamanaşımı şu şekildedir:
Rüşvet suçu şikayete bağlı suçlar arasında yer almamaktadır. Bu nedenle, savcılık suçun işlendiğini öğrenir öğrenmez kendiliğinden soruşturma başlatmak zorundadır. Bu suç için dava zamanaşımı süresi ise suçun işlendiği tarihten itibaren 15 yıldır. Bu süre içerisinde her zaman şikayette bulunulabilir.
Öte yandan, rüşvet suçunun kamu davası açılmadan önce uzlaşma yoluyla sonuçlandırılması mümkündür. Uzlaşma, şikayetçi ve sanık arasında yapılan anlaşmayla gerçekleşir ve hukuki sonuçları vardır. Uzlaşma halinde, dava açılmaz veya açılmışsa düşürülür.
Rüşvet Suçunda Rüşvet Antlaşması
Rüşvet suçuyla ilgili olarak rüşvet alan veya veren kişiler arasında yapılan anlaşmalar rüşvet antlaşması olarak adlandırılır. Bu antlaşmalar, rüşvet veren kişinin rüşveti kabul eden kişiye karşılık, bir iş veya hizmetin yerine getirilmesini veya kişinin hukuki veya yasal yükümlülüklerinden kurtulmasını sağlamayı amaçlar.
TCK md. 252/3
Rüşvet alan ile rüşvet veren arasında rüşvet konusunda anlaşmaya varılmış olması halinde, rüşvet verilemese bile, taraflar sanki suç tamamlanmış gibi rüşvet suçu nedeniyle cezalandırılır
Rüşvet antlaşmaları genellikle sözlü olarak yapılsa da, bazı durumlarda yazılı olarak da düzenlenebilir. Bu antlaşmaların varlığı, rüşvet suçu soruşturması veya davası sırasında kanıtlanması halinde, rüşvetin kanıtlanması için önemli bir delil niteliği taşıyabilir.
Rüşvet anlaşması ile rüşvet suçu tamamlanmış olur. Kamu görevlisinin (polis memuru, bilirkişi, belediye memuru vs.) rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun talep edilen kişi tarafından kabul edilmemesi halinde ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, rüşvet alma nedeniyle verilecek ceza yarı oranında indirilir.
Rüşvet Suçunda Haksız Yarar Nedir?
Rüşvet suçu, kamu görevlisi ya da kişiler arasındaki ilişkilerde karşılıklı menfaat sağlanması amacıyla verilen veya kabul edilen değerlerin, hukuki bir yarar sağlamadan önce bir kişinin diğerine sağladığı haksız yarar olarak nitelendirilir. Haksız yarar, rüşvet suçu kapsamında, bir kişinin diğerine verdiği ya da kabul ettiği değerin karşılığında, hukuka uygun olmayan bir şekilde avantaj sağlamasıdır.
Örneğin, bir kamu görevlisi, bir şirketin ihalelerine fesat karıştırıp, bu şirkete verdiği bilgi karşılığında rüşvet alıyorsa, bu durumda şirket haksız bir yarar sağlamış olur. Çünkü şirket, rakiplerinin aleyhine haksız bir avantaj elde etmiştir. Benzer şekilde, bir kişi, rüşvet karşılığı bir işe alınmışsa, bu durumda işveren haksız bir yarar sağlamış olur.
Rüşvet suçu, haksız yarar sağlanması amacıyla verilen ya da kabul edilen her türlü değer için geçerlidir. Bu değerler para, mal, hizmet, menfaat vb. olabilir.
Rüşvet Suçunda Etkin Pişmanlık ve Ceza İndirimi
Türk Ceza Kanunu'na göre, rüşvet suçu işleyen kişiler, hapis cezası ve para cezası gibi cezalara çarptırılabilirler.Ancak, rüşvet suçu işleyen kişilerin cezalandırılması için, suçun işlenmesi veya soruşturma başlatılması aşamasında etkin bir pişmanlık göstermeleri durumunda cezada indirim ya da hiç ceza almama hali ortaya çıkabilir. Etkin pişmanlık, suçun işlenmesiyle ilgili olarak, suçun işlenmesine katılan kişilerin suçu açığa çıkarmak, faillerin yakalanmasına yardımcı olmak ve suçun oluşmasını engellemek için işbirliği yapmasıdır.
Etkin pişmanlık hükümleri, kişinin işlediği suçtan dolayı özgür iradesiyle pişman olması ve suç oluşturan fiilin meydana getirdiği problemleri gidermesi halinde başvurulan bir ceza indirimi nedenidir.
Etkin pişmanlık için gereken koşullar şunlardır:
Suçun işlenmesini engellemeye veya soruşturmayı kolaylaştırmaya yönelik somut ve yararlı bilgiler sunmak
Suçun aydınlatılmasında etkili olmak için işbirliği yapmak
Suçun işlenmesinde aktif bir rol almak
Suçun işlenmesindeki kusurlarını kabul etmek ve pişmanlığını açıkça belirtmek
Etkin pişmanlık gösteren kişiler, cezalarının hafifletilmesi için talepte bulunabilirler. Etkin pişmanlık hükümlerine uygun olarak işbirliği yapan kişiler, verilecek cezanın alt sınırı kadar bir ceza alabilirler.