Son günlerde büyükşehirlerde muhtarlıkların kaldırılmasına yönelik tartışmalar gündeme geliyor. Yerel yönetimlerin daha verimli çalışması, hizmetlerin daha hızlı yürütülmesi ve idari yapının yeniden düzenlenmesi elbette üzerinde düşünülmesi gereken konular. Ancak böyle bir değişiklik gündeme geldiğinde, akıllara önemli bir soru geliyor: Muhtarlıklar kaldırılacaksa yerine nasıl bir sistem gelecek?

Açıkçası, ülkemizde çözüm bekleyen pek çok mesele varken muhtarlıkların geleceğinin de tartışılması, konunun bütün yönleriyle ele alınmasını gerektiriyor. Ailede muhtarımız yok, yakın akrabalardan da muhtarımız bulunmuyor. Dolayısıyla bu konudaki düşüncemiz herhangi bir kişisel bağdan değil, vatandaşın ihtiyaçları açısından meseleye bakma isteğinden kaynaklanıyor.

Muhtarlık, mahalle ile devlet arasındaki iletişimin en yakın noktalarından biri. Mahallesini tanıyan, vatandaşın talep ve sorunlarını dinleyen, ihtiyaç sahibi insanlarla ilgili bilgi sahibi olan muhtarlar, yerel hayatın önemli bir parçası. Elbette mevcut sistemin daha verimli hâle getirilmesi, görevlerin yeniden düzenlenmesi veya bazı hizmetlerin dijital ortama taşınması tartışılabilir.

Ancak muhtarlıkların kaldırılması düşünülüyorsa, öncelikle bugün muhtarların üstlendiği görevlerin bundan sonra kimler tarafından ve nasıl yerine getirileceği açıklığa kavuşturulmalı.

Örneğin, mahallesinde yardıma ihtiyaç duyan bir vatandaş başvuracağı kurumu nasıl belirleyecek? Mahalledeki sorunları belediyeye kim iletecek? Vatandaş, resmî işlemleri ve talepleri konusunda kime danışacak? Özellikle yaşlıların, engelli bireylerin ve dijital hizmetleri kullanmakta zorlanan vatandaşların ihtiyaçları nasıl karşılanacak?

Bunlar, bir değişiklik yapılmadan önce cevaplandırılması gereken sorular.

Yeni bir sistem düşünülüyorsa ayrıntıları da konuşulmalı

Muhtarlıkların kaldırılması yerine, belediyeler bünyesinde mahalle temsilcilikleri kurulması gibi farklı modeller değerlendirilebilir. Bu temsilcilikler, vatandaşın taleplerini ilgili birimlere iletebilir, mahalledeki ihtiyaçların tespitine yardımcı olabilir ve yerel yönetimlerle halk arasındaki iletişimi sürdürebilir.

Bunun yanında, muhtarlıkların görevleri yeniden belirlenerek daha etkin çalışmaları da sağlanabilir. Hangi model tercih edilirse edilsin, asıl amaç vatandaşın hizmete ulaşmasını zorlaştırmak değil, kolaylaştırmak olmalı.

Çünkü idari yapıda yapılacak bir değişikliğin başarısı, kaç makamın kaldırıldığıyla değil, vatandaşın günlük hayatına ne ölçüde katkı sağladığıyla değerlendirilmelidir.

Önemli olan vatandaşın sesi olmaya devam etmek

Büyükşehirlerde yerel yönetimlerin daha uyumlu çalışmasına yönelik öneriler tartışılırken, mahallelerin kendine özgü ihtiyaçlarının da göz ardı edilmemesi gerekir. Büyükşehir belediyeleri ve ilçe belediyeleri önemli hizmetler yürütse de her mahallenin beklentisi, sorunu ve önceliği aynı olmayabilir.

Bu nedenle muhtarlıkların geleceğiyle ilgili bir karar alınacaksa yalnızca idari ve mali yönü değil, sosyal boyutu da dikkate alınmalı. Vatandaşların, muhtarların, belediyelerin ve ilgili kurumların görüşleri alınarak kapsamlı bir değerlendirme yapılmalı.

Sonuç olarak, muhtarlıklar kaldırılacaksa bunun yerine ne getirileceği, hangi görevlerin kimlere devredileceği ve vatandaşın haklarının nasıl korunacağı önceden ortaya konulmalı.

Her değişiklik yeni bir düzenleme ihtiyacını beraberinde getirebilir. Önemli olan, değişimin vatandaş için ne anlama geleceğini doğru değerlendirmek.

Belki de bugün üzerinde durmamız gereken asıl soru şu:

Muhtarlıkları kaldırmak mı daha doğru, yoksa mevcut sistemi geliştirerek daha işlevsel hâle getirmek mi?

Bu sorunun cevabı, kişisel değerlendirmelerden çok, vatandaşın ihtiyaçlarını karşılayacak somut ve uygulanabilir bir modelin ortaya konulmasıyla verilebilir. Çünkü hangi sistem uygulanırsa uygulansın, mahallelinin derdini dinleyen, sesini duyuran ve devletle vatandaş arasında köprü kuran bir mekanizmaya ihtiyaç devam edecektir.