Gençlik ve işsizlik…
Karaman’da yüksek sesle tartışılmayan ama neredeyse her hanede hissedilen bir gerçek.
Önce duygudan değil, veriden başlayalım.
Türkiye genelinde genç işsizlik oranı, genel işsizlik oranının üzerinde seyrediyor. Özellikle 20–29 yaş aralığında iş bulma süresi uzuyor, üniversite mezunları arasında işsizlik oranı dikkat çekici seviyelere ulaşıyor. Ayrıca ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin (NEET) oranı da uzun süredir tartışma konusu.
Karaman özelinde ise tabloyu üç başlık altında okumak gerekiyor:
1. Üniversite Mezunu Gençler ve İstihdam Uyumsuzluğu
Karaman’da bir üniversite var: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
Her yıl yüzlerce genç mezun oluyor. Ancak mezun olunan alan ile şehirdeki iş imkânları arasında ciddi bir uyumsuzluk olduğu görülüyor.
Sanayi ağırlıklı bir şehirde, beyaz yaka pozisyonların sınırlı olması; kamu istihdamının daralması ve özel sektörde nitelikli iş alanlarının yeterince çeşitlenmemesi, üniversite mezunu gençleri iki seçenekle karşı karşıya bırakıyor:
Ya alanı dışında çalışmak ya da başka şehre göç etmek.
Bu, yalnızca bireysel bir tercih değil; yapısal bir sonuçtur.
2. Sanayi Var, Ama Nitelikli İstihdam Yeterli mi?
Karaman, özellikle gıda ve üretim sanayisiyle bilinen bir şehir. Organize sanayi bölgeleri aktif. Ancak şu soru sorulmalı:
Mevcut sanayi yapısı, gençlerin eğitim seviyesine uygun nitelikli ve gelişim imkânı sunan işler üretiyor mu?
Asgari ücret düzeyinde ve yükselme imkânı sınırlı işler, gençlerin uzun vadeli plan yapmasını zorlaştırıyor. Bu durum sadece ekonomik değil; sosyolojik bir soruna da dönüşüyor. Çünkü gelir belirsizliği, evlilik yaşını, şehirde kalma kararını ve aidiyet duygusunu doğrudan etkiliyor.
3. Göç Eğilimi ve Beyin Gücü Kaybı
Karaman’da dikkat çeken bir başka başlık ise genç göçü.
Üniversiteyi bitiren ya da bir süre çalıştıktan sonra tatmin bulamayan gençlerin önemli bir kısmı büyükşehirlere yöneliyor.
Bu durum kısa vadede “bireysel başarı” gibi görülebilir; ancak uzun vadede şehir için bir beyin gücü kaybıdır. Genç nüfusun azalması, üretim kapasitesinden sosyal dinamizme kadar birçok alanı etkiler.
Fotoğrafı Netleştirelim
Sorunun temelinde üç yapısal mesele öne çıkıyor:
Eğitim–istihdam uyumsuzluğu
Nitelikli ve sürdürülebilir iş alanlarının sınırlılığı
Yerelde kariyer planlama ve girişimcilik ekosisteminin zayıflığı
Bu bir suçlama tablosu değildir. Bu bir durum tespitidir. Ve doğru teşhis konmadan doğru tedavi uygulanamaz.
Çözüm Nerede?
Devlet aklı; sorunları inkâr etmez, veriye dayanarak çözüm üretir.
Karaman için atılabilecek bazı somut adımlar şunlar olabilir:
Üniversite–sanayi iş birliğinin proje bazlı değil, sistematik hâle getirilmesi.
Genç girişimciler için yerel teşvik ve mentorluk mekanizmalarının güçlendirilmesi.
Organize sanayi içinde Ar-Ge ve teknoloji odaklı birimlerin artırılması.
Yerel yönetimlerin genç istihdamını destekleyen veri temelli politika üretmesi.
Genç işsizliği yalnızca ekonomik bir mesele değildir; aynı zamanda bir güven ve gelecek meselesidir.
Bir şehir gençlerine “Burada kal, burada üret, burada yükselebilirsin” diyemiyorsa; o şehir potansiyelini eksik kullanıyor demektir.
Bu yazı dizisinde suçlu aramayacağım.
Tabloyu netleştirmeye, veriyi konuşmaya ve çözüm zemini oluşturmaya çalışacağım.
Çünkü bir gencin umudu yalnızca bireysel bir duygu değildir; şehrin geleceğine dair en güçlü göstergedir.
